2019/02/23

HIRUGARREN IRABAZLEA ETA LAUGARREN GALDETEGIA (IRINMODOk 500 ATAL!!!)


HIRUGARREN galdetegian 9 izan dira parte-hartutakoak, eta zuzen erantzundako guztien artean egindako zozketan, irabazlea: 


JOXE LUIS LIZARRALDE

Beraz, berak eskuratuko du Antzuolari buruz idatzi diren liburuekin osatutako liburu sorta. Zorionak!!! 

Parte-hartutako guztiok eskertuz, eta datorren galdeketetarako ere animatuz, hementxe doa LAUGARREN galdeketa, orain ere herriko argazkietan oinarrituta. 
 
Ea asmatzerik duzun!! 

 MARTXOAREN 2rarte LUZATUKO DA 

 EGIN KLIK HEMEN  



1722an BERGARA-ANTZUOLA MUGARRIAK BEGIRATZEN


Ohiko izan da udal ordezkariena herriko mugarriak bisitatu eta behar diren konponketak edo egokitzapenak egin, izan ere denboraren poderioz gorabehera dezente gertatzen dira mugarrien kokapena eta egoerarekin.

1629an Bergaragandik Antzuolak independentzia lortu zuenean,  lehendabiziko zeregina herri mugak identifikatu eta markatzea izan zen. Hori egin eta gero, euren jarraipena egin behar izaten zen.

Hemen 1722ko apirilaren egindakoaren akta dakargu, "a reconocer los mojones y juridiziones de la villa de Anzuola y la de Vergara".

burdingurutz mugarria bilaketarekin bat datozen irudiak Madarizelaieta

Hala elkartu ziren Antzuolatik alkatea, sindikoa eta Francisco Gabriel de Yriarte. Bergaratik Bartolome de Elcoro eta Pedro de Lugarizarizti, berau basozain. Madarizelaietan elkartu ziren,  Landarraitz mendi azpian, non elkartzen dira Antzuola, Bergara eta Oñatiko udalerriak eta mugarriak. 

Bertan zeuden mugarriak begiratu zituzten, Astoaga inguruan zeudenak ere bai, "o bien para mejor esplicacion el sel de Astoaga". Handik, Azparrunditik hasi eta Urola ibairaino ("hasta el rio que le llaman de Ubola"). Beraz, begiratu beharreko mugarriak asko izan ziren, ia Landarraitzetik hasi eta Bergaratik, Galartza auzo eta Irimogoenetik Urola ibairaino.

Hala, aipatutako Madarizelaietan, bi mugarrirekin topo egin zuten. Bat Oñati-Anzuola adierazten eta, bestea, Vergara-Anzuola adierazten. Hemendik Trucuarriaga beste mugarri bat jarri zen, aipatutako Astoagako kortan (sel). Beste hiru, Astoagako soro azpian, Trucuarriagako gaina eta mugarriari begira; berau kareharrizkoa. Beste mugarri bat, 10 estatu ("estado") distantziarekin. Hemendik beste bat, kareaz egindakoa ("cal y canto"), beherako, 2 estatu distantziaz. Beste bat, berriz, Trucuarriagako gaina eta mugarriari begira, baina hau harlanduzkoa, 11 estatura. Beste bat, 16 estatura harlanduzko beste mugarri bat. Eta hemendik beste bat aipatuta Trucuarriago gain eta mugarriari begira, berau kareharrizkoa, "pasado un arroio que coje las haguas de la fuente de la dicha casa de Astoaga". Hemendik, beste mugarri bat, Trucuarriagan, "debajo de una zenda y camino que hai de la dicha cassa de Astoaga para la villa de Vergara"; berau, harlanduzkoa. Eta hemendik beste mugarri bat, esandakotik zertxobait gorago. Dagoeneko Trucuarriaga gainean, Pago andian,  nondik ikusten dira Mendizabal eta Gabioza, harlanduzko beste mugarri bat jarri zen. Hemendik, eta Mendizabal eta Gabioza aldera doan errekatxoa aprobetxatuz, euren lurtsailen erdi-erditik, Azparrunditik behera datozen urekin bat egin arte, Oruesagastiko gaztanaditik, hemen harlanduzko bi mugarri jarri ziren, iturritxo bateraino. Hemendik, errekatxoak mugarri bezala erabiliz, "como consta por el auto de las debisiones que se hizieron", Asparrundin dagoen mugarri, zubi eta gurutzeraino. 
burdingurutz mugarria bilaketarekin bat datozen irudiak 
 Burdingurutz edota Azparrundikoa.

Hemendik, "mojon de Asparrundi y la puente que esta en el camino real", Aspacola izeneko gainera. Bertan bi mugarri daude; bat Asparrundira begira eta bestea, berriz, Galarza aldera, "al camino que se sube de Oabide Adarriaga", non jarri ziren kareharrizko beste hiru mugarri. Hemendik, Ameztira doan bidearekin parekatuz, kareharrizko beste lau mugarri, non falta omen ziren. Are gehiago, beste bi, bat behera begira eta beste bat Rosinategueira

burdingurutz mugarria bilaketarekin bat datozen irudiak Errosinategi

Eta Bergaratik Elosura doan bide azpian kareharrizko bi mugarri topatu ziren. Hemendik Rosinateguein, bidetik zertxobait alde batera, beste bi mugarri daude, erregebidea eta Bergarara doa zatituz. Hemendik goraino, Azkotia bistan dagoela, kareharrizko beste hiru mugarri. Eta hemendik behera, errekatxo bat jarraituz, non iturri bat sortzen den eta Elosutik Antzuolara doan bide bat ere pasatzen den. Hemen era kareharrizko beste hiru mugarri.

Hemendik, beher, bertan sortzen den errekatxoa da mugarria, Ubola ibairaino, Kortabarria etxeetatik gertu eta Antzuolako herriak dauzkan bi etxe berrien erditik ("y por medio de las dichas dos cassas nuebas de la Villa de Anzuola" y de la Villa de Vergara").

Eta halaxe bukatu zen mugarriak jartzeko


MUGARRIAK AZTERTZEKO AKTA





Iturria
  • Antzuolako Artxibo Historikoa, 67. liburu-sorta.






2019/02/17

GERRA ZIBILEKO TESTIGANTZAK


IRINMODOn, Gerra zibilaren gaiari lotutako atalak ugariak dira, baina agian sarri, alde bateko samina adierazi dugu.

Aldi berean beti iruditu zaigu garai ilun haietan gertaturikoak orain gure artera ekartzea gauza delikatua dela, ahalegin handia egin behar izaten dugula beraz, orduko triskantzak gure herrian utzitako arrastoak ondorengoei ahalik eta min gutxien egin diezaien.

Gure elkarrizketatuek bere familian jasandakoak kontatzen dizkigute, begi bistakoa izugarriak izan zirela, eta gogor sufritu zutela.

Gaur, gure IRINMODO blogean, sarri aipatu izan dugun Lizarralde anaien familian gertaturikoa dakargu. Berreskuratu nahi dugu beraientzat, Lorentzo eta Jose Luis Lizarralderentzat, merezi duten oroimena eta errespetua. Eta batez ere familia haren sufrimendua azpimarratu nahi da, batik bat amarena, izan ere hark ez baitzuen bizi osoan bi semeen heriotzagatiko lutorik kendu, beltza izan zen bere jantzien kolorea hil zen arte. Eta zergatik?

Egun batean, jai eguna, goizeko 6,30etako Mezaren ondoren, amarengana joanak ziren Lizarralde anaiak gosaltzera, eta atzetik jarraitu zien pertsona batek betiko kendu zizkion bi mutilak amari, etxetik irtenarazi, kamioi batean sartu eta herritik eraman zituzten.

"Utzidazue gutxienez mutillei kafe bana emoten"- eskatu zuen amak; ezetz erantzun zuen gizonak, abertzalea bera, eta hantxe ikusi zituen azken aldiz.

San Iñazio egunean hil zituzten Donostian, inolako juiziorik gabe.

Eta zer delitu zuten bi anaiek? Ba euren lantegiko jabeak emandako agindua betez, hark zituen armak lekuz aldatzen jardun izana.

Horixe zen jabearekin zuten zerikusia, bata jabea eta besteak langile, herriko beste hainbatek bezala haren lantegian zutelako ogibidea, ez beste ezer, ez zegoen han ideologiarik, eguneroko ogia eta 18 eta 20 urteko bi mutil gazte.

Agintzen duenak agintzea erraza da, eta aipatutako kasuetan, menpekoek, ogibidea tarteko dagoenean, agindua betetzea ulertzekoa.

Agindu hura eman zutenek ihes egin zuten, jakina, gizajoak gelditu ziren herrian, harrapatzen errazak.

Beraz, norbaitek salatu zituen Lizarralde anaiak. Eta hainbatetan gertatu den bezala Antzuolan, Lizarralde familian ere, urte asko igaro ondoren eskatu zion barkamena gizon batek, hildako bi gazteen beste anaia bati, gerra garaian oraindik mutiko zenari, bi anaiak etxetik berak –salatariak- eraman zituelako . Eta anaia horrek,  barkatu egin zion.

Era berean, Lizarraldetarren etxean ere, gizon horren izena jakin arren, ixilik gorde dute, besteak beste antzuolarra zelako.

Antzematen den bezala, alde guztietakoek dute kontatzeko ugari, baina batik bat bizia galdu zutenen aldekoek, haiek guztia galdu zutelako.

Lizarralde anaiak, gerrak sortarazitako dinamiken biktima izan ziren, bi aldetakoen biktima, ez baitzuten inolako patriarik defenditu.

LORENZO ETA JOSE LUIS LIZARRALDE ANAIAK



Eskerrik asko LIZARRALDE sendiari!!!


2019/02/16

BIGARREN IRABAZLEA ETA HIRUGARREN GALDETEGIA (IRINMODOK 500 ALE!!!)



Badugu bigarren zozketan parte-hartutako guztien artean (GUZTIRA 13 IZAN DIRA) irabazlea: 
GARAZI LARREA

Beraz, berak eskuratuko du Antzuolari buruz idatzi diren liburuekin osatutako liburu sorta. Zorionak!!! 


Bide batez, hemen dugu Ion Lizarazuk bere liburu sorta eskuratzen. Zorionak!!! Parte-hartutako guztiak eskertuz eta aldi berean datozen galdeketetarako ere animatuz, gu, HIRUGARREN galdeketarekin gatoz, orain ere herriko argazkietan oinarrituta. 
 
Ea asmatzerik duzun!! 

HEMEN DOA HIRUGARREN GALDEKETA, GAUR HASI ETA OTSAILAREN 23rarte LUZATUKO DENA.   


2019/02/09

LEHEN IRABAZLEA ETA HURRENGO GALDETEGIA (IRINMODOK 500 ALE!!)

Kaixo, ze moduz?

BADUGU LEHEN ZOZKETAN PARTE-HARTUTAKO GUZTIEN ARTEAN (GUZTIRA 14 IZAN DIRA) IRABAZLEA: 
ION LIZARAZU

Beraz, berak eskuratuko du Antzuolari buruz idatzi diren liburuekin osatutako liburu sorta. Zorionak!!!

Parte-hartutako guztiak eskertuz eta aldi berean datozen galdeketetarako ere animatuz, gu, bigarren galdeketarekin gatoz, denak herriko argazkietan oinarrituta

Ea asmatzerik duzun!! 


HEMEN DOA BIGARREN GALDEKETA, GAUR HASI ETA OTSAILAREN 15erarte LUZATUKO DENA.

SANTA AGEDAN MAIORDOMOEKIN

Santa Ageda ermitaren inguruan egin nahi izan dugu dokumental bat, GOITBk hala eskatuta. Deiak egin eta berehala prestatu ziren auzotarrak ermitako ateak zabaldu, argia jarri eta hitz egiteko. Feliz Agirre "Untzarri"k ez uste polita ere eman zigun, izan ere baserriko ganbara garbitzen ari zenean 1895ean ermitak izandako zaharberritze sakonaren dokumentua aurkitu zuen (begiratu azpiko argazkiak). Eta horren ondorioz, ermitaren ateondoan jarriko bagina, ate gainean, "esta ermita se reedificó en el año de 1895" irakurtzeko aukera izango dugu.

 


Hona hemen, laburtuta dokumentuak dioskuna: 

"Cuenta de la obra ejecutada en los meses de enero y febrero de 1895 en la hermita de San Lorenzo de esta villa de Anzuola, los feligreses del mismo barrio de Galarza …"

Hauek izan ziren ofizialak, materialak eta diru kontuak:
  • Pio Altube carpintero, Jose Angel Guisasola, Felix Narbaiza, Vitoriano Galfarsoro, Pedro Galfarsoro, Candido Odriosola de Zumarraga (239 tablas), Benardo Guisasola (234 pies de tablas de roble y tres cuartones) , Basilio Mugica (cuatro robles), Hemeterio Goenaga, Roman Chinchurreta (material de una escalera) , 900 tejas, gastos de conducción de tablas de Zumarraga, Pedro Galfarsoro, Jose Lascurain (30 cartuchos, 12 pistones y 2 rollos de mecha), Manuel Elorriaga, herrero de Vergara, Hermogenes Arin (varios paquetes de Puntas de país)`, Jose Mª Gavilondo (otro paquete que se trajo de Vergara). Total: 695 pesetas.
  • Cales: Roman Chinchurreta, Basilio Mujica, Bonifacio Araiztegui, Jose Miguel Leturia, Isidro Astaburuaga, Jose Miguel. Total: 173,25 pesetas.
  • Peones: Amesti Viejo, Amesti Nuevo, Elorriaga, Gorriz Bernardo, Gorriz Martin, Gorriz Bonifacio, Eguzquiza Francisco, Eguzquiza Jose Miguel, Echenagusi, Ugarriaga arriba, Ugarriaga abajo, Echeverrisoro, Galarza Antonio, Galarza Jose, Unzarri, Besasti, Mendiola, Urrutia, Bereterio Roman, Bereterio Basilio, Sarralde, Arrasate. Total: 460 pesetas.
  • Carreteria: Amesti Viejo, Amesti Nuevo, Elorriaga, , Gorriz Bernardo, Gorriz Martin, Gorriz Bonifacio, Eguzquiza Francisco, Eguzquiza Jose Miguel, Echenagusi, Ugarriaga arriba, Ugarriaga abajo, Echeverrisoro, Galarza Antonio, Galarza Jose, Unzarri, Besasti, Mendiola, Urrutia, Bereterio Roman, Bereterio Basilio, Sarralde, Arrasate. Total: 175 pesetas.
  • Materiales prestados: Amesti Viejo, Amesti Nuevo, Elorriaga, , Gorriz Bernardo, Gorriz Martin, Gorriz Bonifacio, Eguzquiza Francisco, Eguzquiza Jose Miguel, Echenagusi, Ugarriaga arriba, Ugarriaga abajo, Echeverrisoro, Galarza Antonio, Galarza Jose, Unzarri, Besasti, Mendiola, Urrutia, Bereterio Roman, Bereterio Basilio, Sarralde, Arrasate. Total: 108,75 pesetas.
  • Felix Arrue, liquidación: 2.
 TOTAL: 1614 pesetas


Eta berau gutxi balitz, 1913tik gaur arte ermitaren sarrera eta gastuak, nahiz izandako maiordomoen izenak batzen dituen liburua ere erakutsi digute (azpiko argazkia).

 JUAN TOMAS GEZALAGA DA UNE HONETAN ERMITAREN MAIORDOMO-DIRUZAINA. HEMEN 1913tik GAUR ARTE KONTABILITATEA JASOTZEKO ERABILTZEN DUTEN LIBURUA
 
Liburu honetan, eta hemen azpian laburtuta, datu hauek aurkitzeko aukera dugu: 

"HERMITA DE SAN LORENZO (LLORENTE)/ SANTA AGEDA"
URTEA
MAIORDOMOA
EGINDAKO GASTUAK/LANAK
1909-10
JOSÉ DE LARRAÑAGA
---
1911-12
DOMINGO DE AGUIRRE
DORAR UN CÁLIZ
1913-14
JOSE DE AGUIRREZABAL
ARREGLAR LENGUA DE CAMPANA
1915-16
FRANCISCO IGARTUA
-HERMITA DE SANTA AGUEDA deitzen da.
-POR UN YUGO NUEVO DE LA CAMPANA, TORNILLOS
1917-18
PEDRO JULIAN ARREGUI
ARREGLO DE TEJADO Y PORTICO
1919-20
JOSÉ CHINCHURRETA
ARREGLO DEL LUCERO
1921-22
NICOLAS MÚGICA
VESTIDO DEL CURA
1923-24
IGNACIO GOENAGA
DESCUENTO DE DOS Y MEDIA FANEGAS DE TRIGO QUE DEBIA RECOGER EN LOS DOS AÑOS EN EL PRECIO DE 21 PESETAS LA FANEGA
1925-26
PABLO BASAURI
DESCUENTO DE MIS DERECHOS DE RECOGER TRIGO Y MAIZ.
CRISTALES PARA LA HERMITA
1927-28
JOSÉ ASTABURUAGA
DESCUENTO DE MIS DERECHOS DE RECOGER TRIGO Y MAIZ.
LIBRO DE MISA
1929-30
MANUEL ALBERDI
DESCUENTO DE MIS DERECHOS DE RECOGER TRIGO Y MAIZ: 2 Y MEDIO DE FANEGAS TRIGO A 20 PESETAS; 2 Y MEDIO DE FANEGAS DE MAIZ A 18 PESETAS.
1931-32
ANGEL IDAZABAL-BEITIA
-UN CRISTAL LUCERO
-UNA LIBRA DE ACEITE PARA LÁMPARA
-DESCUENTO DE MIS DERECHOS DE RECOGER TRIGO Y MAIZ: 2 Y MEDIO DE FANEGAS TRIGO A 20 PESETAS; 2 Y MEDIO DE FANEGAS DE MAIZ A 18 PESETAS.
1933-34
JOSÉ LIZARRALDE
TRES DIAS DE JORNAL DE ALBAÑIL Y PINTURA NEGRA.
ARREGLO DE VINAGERAS.
UN SACO DE PORLAN
DOS LATAS DE LECHADA
AÑILL
CUATRO SACOS DE YESO
UNA TABLA PARA EL ALTAR
CUATRO CRISTALES Y MASILLA
TAPETES DE ULE PARA ALTARES
ARREGLO DE LUCERO Y CRISTALES
1935-36
ANTONIO TELLERIA
---
1937-38
BONIFACIO ARAITEGUI
---
1939-40
MARTIN LASCURAIN
DORAR EL CÁLIZ CON SU PLATINO
1941-42
ANGEL LETURIA
300 TEJAS PARA RETEJO. COLOCAR CRISTALES. LATAS PARA EL TEJADO. CUATRO DÍAS DE OCUPACIÓN EN EL TEJADO. COLOCACIÓN DE LUCERO … 214,40 PESETAS
1943-44
FRANCISCO LEGORBURU
YUGO DE CAMPANA
1945-46
JOSE MARIA LETE
POR PINTAR SANTOS DE LA ERMITA, 115 PESETAS.
1947-48
GREGORIO MURUA
---
1949-50
JOSE BASAURI
---
1951-52
CIPRIANO MONDRAGON
VENTA DE PINOS, 240 PESETAS.
RECOGIDOS PARA LA IMAGEN DE VALENTIN DE BERRIOCHOA, 69,65 PESETAS.
ARREGLO DE 200 TEJAS. ARREGLO LENGUA DE CAMPANA.
1953-54
JULIAN JAUREGUI
ARREGLO DE CAMPANA. CRISTALES PARA LUCERO Y VENTANA
1955-56
JESUS AGUIRRE
---
1957-58
LUIS IGARTUA
---
1959-60
JULIAN AGUIRRE
---
1961-62
JUAN CRUZ MUGICA
---
1963-64
EUSEBIO ECHEVARRIA
ARREGLO DE LA CAMPANA. DOS CRISTALES DE LUCERO
1965-66
MANUEL ALBERDI
ARREGLO DEL PORTAL: 698 PESETAS.
1967-68
FELIX IRAZABALBEITIA
---
1969-70
FALTA DA AKTA
---
1970-71
GREGORIO LAMARIANO
DOS CRISTALES PARA VENTANA
1972-73
SIMON TELLERIA
---
1974-75
ARSENIO IRAZABALBEITIA
---
1976-77
JOSE MARIA LETE
---
1978-79
GREGORIO MURUAMENDIARAZ
REPARACIONES (CEMENTOS, CAL, ARENA, PLASTICO, PINTURAS…): 5795 PESETAS.
1980-81
JESUS AGUIRRE
---
1982-83
VALENTIN AGUIRRE
---
1984-85
EZ DA AIPATZEN MAIORDOMOA
---
1986-87
MARIA ALBERDI
RETEJO.
1988-89
FELIX IRAZABALBEITIA
---
1990-91
GREGORIO LAMARIANO
---
1992-93
SIMON TELLERIA
---
1994-95
ARSENIO IRAZABALBEITIA
---
1996-97
M. LETURIA
(EUSKARAZ IDAZTEN AKTAK)
1998-99
JUAN LETE

2000-01
JOSE MARIA MURUAMENDIARAZ
1999ko ABUZTUAN SANTA AGEDARA PISTA EGIN ZEN. GASTUAK 55700 PESETA. (EURO: 2472,78)
2002-03
JOSE MARIA GURIDI
---
2004-05
FALTA DA AKTA
---
2006-07
KORTABARRIA
---
2008-09
VALENTIN AGUIRRE
---
2010-11
MIKEL MUJIKA
---
2012-13
ONINTZA
---
2014
ARSENIO IRAZABALBEITIA
---
2015-17
TOMAS GEZALAGA
ERMITAKO HORMAK ZURIZ MARGOTZEA. BI ZAPATUETAN. ONDOREN BAZKARIA: BETEIXON BATA ETA BESTEA GORRIZ AZPIKUAN; BATEN BABA ZURIXA ETA BESTEAN BABA GORRIXA. ANTZINEAN BEZALA SANTA AGEDA AURETIK AFARIA EGITEA: HELDUENAK, HELDUETAKOAK ETA UMEAK.
BETEIXON EGIN ZEN BAZKARIA: BABA ZURIA.
2017AN ALDAKETAK, ARMONIOA PELLO AZKARATEK JO, GUK MEZA KANTAU. SALDA, OKELA ARDAOA ETA ABAR EGON ZEN. APAIZA ERE PORTATU ZEN DIRU DENA ERMITARAKO LAGA ZEBAN, TXUKUN MANTENTZEKO. JAI OSTEAN HORMAK ZURITZEA KOMENI DA, ETA BABA JANA NON? DANA AUZO LANIAN.

Hemen, berriz, ermitan aurkitzen diren altxorrak:


 GOIAN SANTA ANA -GAUR ELIZBARRUTIKO MUSEOAN- ETA ERMITAREN BARRUKO EGOERA
 AUZOTARRAK ERMITAREN BERRI EMATEN (GOITB)
KORUAN UZARRAGAN EGONDAKO ORGANOA GORDETZEN DA 
 ERMITAREN BARRU ALDEA ETA KORU ALDEKO ZERUA EGITEKO ERABILITAKO EGURRAK ETA DEKORAZIOA.
 
















 ALDARE BAT TELAZ FORRATUTA

SAN LORENZO

SANTA AGEDA
SANTA BARBARA edo MARIA MADALENA
SAN JUAN BATAIATZAILEA
ESPIRITU SANTUA

JESUSEN BERPIZKUNDEA
SAN PEDRO
SAN MARTIN
SANTIAGO APOSTOLUA
 ATE IREKIAK
 LIMONASTXOAK BATZEKO KUTXA

Eskerrik asko auzotarrei!!!!