2013/05/25

MADARIAGA (MADARIXA)


Herriko kultura ondarearekin lotutako galera handienetakoarekin jo genezake Madariaga (Madarixa) baserriaren desagerpena. Bertako jabeak hilda, eta lur-sailak nahiz baserria bera ere salduta, hasteko, inguruan zegoen baso autoktonoa moztu eta pinu landatzeari ekin zitzaion. Ondoren, baserria jausten laga zitzaion. Ondorengo argazkiak dira horren lekuko.


MADARIAGA BASERRIA, 1995ean
MADARIAGA BASERRIA ERORTZEN

Baserri honek antzinean zeuzkan sustraituta bere zutabeak, izan ere XVI. mendearen hasierakoak (1501. urterako) dira bere lehendabiziko aipamen historikoak. Beraz, irudimena erabiliz, XV. menderaino ere joan gaitezke.

Hala ere, denbora alferrik pasa ez, eta zaharberritze prozesu sakon bat izan zuen 1856an, ateburuan zegoen inskripzioak adierazten zuen bezala. Badakigu ere bi etxebizitza zituela garai batean.
Manposteriaz eginiko baserria zen, eta bitxiena atondoa zen, non arkuko dobelak zenbakiak zeuzkan: 5, 7, 2 eta 3 zenbakiak behintzat, agertzen ziren. Alboetan, argazkietan ikusten den bezala, bi zutabe toskano zituen (Aitzaga eta Iriarteazpiko baserrien antzera).

Baserri jabeen (eta bizilagunen) berri ere badauzkagu:
  • XVII.mendean, Jose Madariaga, emaztea, hiru seme, anaia eta bi morroi bizi ziren bertan.
  • XIX. mendean, Juan Lete eta sei bizilagun lehendabiziko etxebizitzan, eta J.M. Larrañaga eta bost bizilagun beste etxebizitzan.
  • XX. mendean, 1941ean, etxebizitza bakarrean, Pedro Larrañaga eta Concepción Larrañaga anai-arrebak bizi ziren. Hauek hilda, baserria hutsik geratu zen.
Baserri honen beste bitxitasun bat garai bateko istorioarekin zer ikusi dauka; hau da, bertako leiho batean azaltzen ei zen arima batekin. Berau, oso ezaguna izan zen garai bateko hedabideetan, eta hainbat liburutan ere aipatu da, nola:

"Eran cinco hermanos. José (el aparecido), Juana, Esteban, Pedro y Concha. Todos hijos de José y Gervasia. No se sabe de qué murió José. En Roma ya lo saben. Y habían transcurrido solo dos dias de la muerte de José cuando descubrieron su retrato  en la habitación mortuoria. José fue amortajado con el hábito de San luis y, algunas veces, con el color del hábito suele estar; y cuando el quiere se le ve natural. Hay dos clases de personas: unas que lo ven y otras que no, aunque estén juntas. Y para contemplar su cara lo mejor es mirar durante un largo tiempo... Los días soleados no favorecen la visión. Son mejores los días grises, nublados, esombrecidos. Todo ello ocurrió en 1907" (Iturria: "Euskadi Insólita").

Kontuak kontu, ni neu ere sarri ibilitakoa naiz baserrian, jausi aurretik besteak beste barneko argazkiak ateratzen, eta nuen  inoiz berarekin topo egin.


BERAU DA MADARIAGA BASERRIKO LEIHO OSPETSUA

GAUR EGUN ARGAZKI HAUETAN IKUSTEN DIREN AZTARNAK ERE EZ DAUDE. PENA BAT
 



No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada