2014/05/17

ALTAMIRA BASERRIA

Altamira baserria berezia da izenagatik hasita, izan ere gaintxo batean kokatuta dago, eta bertatik herrigunea eta Lizarraga nahiz Irimoegigoiko auzoa ere ondo ikusten da. Hortik datorkio beraz izena ere: goiko behatokia.

 
Irimoegibarrenean dagoen baserri hau nahiko berria da. Berari buruz dugun lehendabiziko aipamena 1876koa da, eta  dokumentuek esaten dutenez Olaran eta Galfarsoro anaiak ziren jabeak. Euretako bat gainera, Seberiano, herriko medikua zen.

Orduko etxeak eta orain ikusten dugunak ez du aldaketarik izan: "Bodega, piso bajo con cocina, dos dormitorios y cuadras. Arriba desván con pared medianera que separa habitaciones del pajar. Total dos áreas y 4 centiáreas".

Baserrian bertan bizi zirenen inguruan, lehendabiziko aipamena ere XIX. mendekoa da. Jose Maria Mujika eta bere emaztea bizi ziren  bertan. Beranduago, Ascensio Barrena eta Tomasa Elorza, bi semerekin: Victoriano eta Zesareo. Esan dezagun, beste baserri batzuekin konparatzen badugu, berehala hustu zela Altamira. Victorianok diosku 1969an hustu zela. 
 Argazki honetan 
Victoriano ikus daiteke.
Makina bat pasadizo ditu kontatzeko.

Baserri honen jabea Victoriano da, eta 25.000 duro ordainduta erosi zuen baserria. Orduan ere dirutza. Gutxi gorabehera 1953an erosi zuen,  mailegua herriko hainbati eta banketxeari eskatuz. Ondoren, baina, Otain baserria ere erosi zuen, berau 24.000 duro ordaindu ondoren. Baserri hau "Explosivos Españoles" enpresarena zen, bertan, baserri inguruan gordetzen zituelako lehergailuak.

Altamira baserria bergararra zen Santos Gallastegiri erosi zion. Esan, gainera, Santos honek oiloak eta txerriak hazteko haztegi bat ere jarri zuela baserri inguruan, "aprovechando los productos-desperdicios de mataderos, fábricas de curtidos y otras industrias, los que se suministran bien en fresco, cocido con otros productos o valiéndose de aparatos para la producción de larva alimento de la gallina". Hala diosku udaletxeko dokumentu batek. Haztegi hau jartzeko baimena 1899koa da. Izan ere, Santos oso baserritar ilustratua izan zen, Gipuzkoako Nekazal Sindikatuen Federazioan parte hartutakoa.

Ustiaketa honen lekukoa ere bada argazkiko diploma hau. Bertan, 1902an, txerri har onenari Gipuzkoa mailako saria bat irabazi zutela Altamirakoek adierazten da. Saria ez zen makala garai hartarako, 70 pezeta! Eta aipatutako saria ez zen bakarra izan, 1909an, Hernanin ospatu zen lehiaketan holandarra zen behi batekin ere saria irabazi zuelako.

1905ean oraindik haztegi bat bazegoen baina "de ganado vacuno y de cerda". Hala dio behintzat, beste udal agiri batek. Beraz, badirudi ordurako oiloak baztertuta zituela Santosek. 

 BARRENA SENDIA ALTAMIRA BASERRIAN

Victorianok ere aitortzen digu hala izan zela, "eta Zupidetik Altamirara doan saila horretarako jarri zen. Gero, ustiaketa hau laga zenean sagastia jarri zen eta sagarra Elgoibarko sagardotegietarako batzen zen. Ni neu ere horretan ibilita nago. Bildu, gurdia bete, eta idiekin kalera, eta han kamionera".

Bitxia da baserri gainean dagoen txabola bat, guztiz harriz egindakoa. Sarreratxo txiki bat besterik ez dauka, eta Victorianok dioskunez "oilalokak sartzen zituen bertan Santosek, freskuran-edo egon zitezen". 

Kontuak kontu, Santos Galiziara joan omen zen bizitzera, eta bere semea zen Cruz Gallastegi Galiziako nekazal eta biologia ikerketan ospetsua izan zen, 1921ean Santiagon sortu zen arlo biologikoaren arduraduna bihurtzeraino.

Negozio hau galdu zenean eurak erabili izan zuten txabola hau bertan arbia fresko mantentzeko.

SUKALDEA
BASERRIKO ANTZINAKO  LO GELA BAT . OHEAK DAUKA INSKRIPZIOA: A(SCENSIO) B(ARRENA). 1924

Ganbara nahiz sabaira joatea ere besterik ez dago ikusteko garai bateko lanabesak bertan, baina mutu, isilik, daudela: gurdiak, lixiba egiteko ontzia, lurra lantzekoak, ...

Eta teilatuko egur egitura oraindik osasuntsu.




Baserritik dagoen ikuspegia benetan polita da. Adibidez, Antigua auzora. Hala ere, bertatik pasatuko den autobiak gauzak aldatuko ditu.


No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada