2015/11/21

ALFONTSO XIII ERREGEA ETA EUSKARA

Egia esanda gure dokumentazio historiko osoa gaztelera hutsen idatzita dago. Noizbehinka, baina, euskaraz idatzitako perla batzuk agertzen dira. Bat, oraintxe dakarguna. Baina ezagutu dezagun bere testuingurua.

Alfontso XIII.a Espainiakoa1927ko maiatzaren 17an Alfontso XIII.a errege bihurtu zela hogeitabosgarren urtemuga edo anibersarioa zela eta, urte bereko maiatzaren 6an Diputaziotik agindu eman zen ekintza erlijiosoak eta ludikoak antolatzeko egun hori behar bezala ospatzeko, izan ere "conocidos los sentimientos monárquicos de este ayuntamiento".

Hori bete zedin, herriko parrokoari bidali zion agindua herriko udalak egun horretarako eta berari ongien zetorkion orduan meza eta "Te Deum" emateko, bertara udalbatza eta herriko eskola umeek joateko asmoa zutela adieraziz.

Hori behar zen bezala ospatzeko ere,  gobernu burua zen Miguel Primo de Riverak beste zerbait ere eskatu zuen Madriletik, udalek nahiz herritarrek eregearendako atxikimendua adieraztea udaletetxe bakoitzean horretarako txartelak lagaz. Baina ez hori bakarrik, baizik eta gobernuak Madrilen eraikitzeko asmoa zeukan "Ciudad Universitaria y Hospital Clínico"rako erreal bat eskaintzeko eskatuz.

Jose Luis Arrese zen 1915ean, behintzat, herriko aguazila

Eta hementxe dator 1927ko perlatxoa, izan ere herritarrei ere jakinarazi behar zitzaien egun hori ospatu behar zela, eta ziur asko, herriko alkateak aginduta, kalez kale agindu hau herritarrei jakinarazten ibili zela herriko aguazila bere kornetatxoa joten, eta zera esanez:

"Alcate jaunaren ordenas. Gobernadore eta Diputacio jaunaren ordenas, aditzera ematen da, ill onen amazaspian dala ogueita bost garren aniversario eta urte betetzea señian coronatu san gure Españiaco Erregue Dn. Alfonso Amavigarrena, eta aguertzeco erri onen alaitasuna motivo orregatic suplicatzen da echietaco balcoy edo fachadetan ipiñi ditzatela colgadura edo apaingarriac"

 HAU DA PERLATXOA, UDAL  IDAZKARIAK IDATZITAKOA

Badakigu ere nork idatzi zuen Antzuolako eran idatzita ez dagoen ohartxo hau. Garai hartan udal idazkaria zen Luis Mari Etxanizek, 1926an Antzuolak aukeratu zuen idazkari berriak, izan ere idazkari izateko arrazoitako bat izan zen "por saber vascuence". Esan, Altzakoa zela, gaur Donostiako auzo bat baina garai hartan herri independientea zena.

Alkatea, berriz, Sebastian Arrese zen.
Erregearen urtemuga ospatu zen herrian eta hau izan zen probintziako gobernadore zibilari jakinarazi izan zitzaiona:

"Al tocar el alba un disparo de cohetes y bombas anunció el acontecimiento del dia. A las siete y media, con igual motivo, el tamboril dió el tradicional pasacalle. Seguidamente se engalanó la Casa Consistorial izando la bandera nacional, haciendo lo mismo en las casas de todo el vecindario. A las nueve y media se celebró en la iglesia parroquial una solemne misa mayor con "Te Deum" asistiendo el ayuntamiento en corporación, el elemento oficial, los maestros con sus niños y vecindarioa. A las autoridades, cabildo eclesiástico y vecindario se les obsequió con un refresco, y a los niños de las escuelas con pastas y naranjas. A la tardeada el clásico tamboril amenizó la fiesta que duró hasta la diez de la noche, hora en que con disparo de cohetes y bombas se dió por terminada la fiesta. Lo que comunico a Ud. para su conocimeinto. 18 de mayo de 1927".



Iturria:
Antzuolako Artxibo Historikoa: Aniversario Coronación, 1927. 19. dokumentoa eta liburuen akta eta akordioen 13. liburua (1924-1934).

 

No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada